اگر نام فایل فارسی در ترمینال پیدا نمی‌شود، سه علت بیشتر از بقیه تکرار می‌شوند: شکستن مسیر با فاصله، تفاوت نویسهٔ ی و ک فارسی با معادل عربی، و نبود یکدستی یونیکد در نام فایل. هر سه علت با یک آزمایش کوتاه قابل تشخیص است و هر سه راه اصلاح مشخصی دارند. نکتهٔ مهم این است که در بیشتر موارد فایل سر جایش هست و این پوسته است که نام دیگری می‌بیند.

پوسته پیش از اجرای فرمان، خط را با فاصله و تب و نویسهٔ خط جدید به کلمه‌ها می‌شکند. سپس هر کلمه را با نویسه‌های موجود در دیسک مقایسه می‌کند. اگر یک بایت تفاوت باشد، نتیجه «چنین فایلی نیست» است، حتی وقتی چشم شما همان نام را روی صفحه می‌بیند.

علت اول: شکستن مسیر با فاصله

نام فایل فارسی اغلب یک فاصله دارد. فرمان ls -l گزارش امروز.txt برای پوسته سه کلمه است و ابزار دو فایل جدا می‌بیند. خروجی معمولاً یکی از این دو است: فایلی با نام «گزارش» پیدا نمی‌شود، یا ابزار دو مسیر جدا گزارش می‌کند. اصلاح، نقل‌قول دوتایی است: ls -l "گزارش امروز.txt".

آزمایش سریع

برای دیدن اینکه پوسته چه می‌بیند، همان الگو را به printf بدهید: printf '[%s]\n' گزارش*. اگر خروجی دو خط با کروشه باشد، پوسته دو کلمه دیده است. اگر یک خط باشد، مسیر سالم است و مشکل جای دیگری است.

علت دوم: دو شکل حرف ی و ک

حرف ی فارسی در یونیکد U+06CC است و ی عربی U+064A. حرف ک فارسی U+06A9 است و ک عربی U+0643. این چهار نویسه روی صفحه تقریباً یکسان دیده می‌شوند، اما در مقایسه بایتی هیچ‌کدام با دیگری برابر نیست. فایلی که از یک برنامهٔ ویندوزی آمده معمولاً ی عربی دارد و نامی که با صفحه‌کلید فارسی تایپ می‌کنید ی فارسی تولید می‌کند.

نشانهٔ این حالت ساده است: فایل با تکمیل خودکار تب پیدا می‌شود، اما وقتی نام را دستی می‌نویسید پیدا نمی‌شود. برای دیدن بایت‌ها، ls -b یا printf '%q' را امتحان کنید. راه اصلاح، یکدست کردن نام فایل است، نه تایپ دوباره.

علت سوم: NFC و NFD

بعضی سیستم‌ها نویسه‌های ترکیبی را جدا ذخیره می‌کنند. در فارسی این حالت کمتر از لاتین دیده می‌شود، اما در فایل‌هایی که از مک آمده‌اند و بعد به لینوکس رفته‌اند، به اندازهٔ کافی شایع است. اگر نام فایل با یک شکل ذخیره شده باشد و شما شکل دیگری بنویسید، جست‌وجو شکست می‌خورد. برای یکدست کردن، از uconv -x any-nfc یا معادل آن در سیستم استفاده کنید و پیش از تغییر نام، یک نسخهٔ پشتیبان بگیرید.

جدول تشخیص

نشانهعلت احتمالیآزمون
تب تکمیل می‌کند، تایپ دستی نهاختلاف ی و کls -b و مقایسهٔ بایت‌ها
دو مسیر جدا گزارش می‌شودشکستن با فاصلهprintf '[%s]\n' الگو
فایل در فهرست هست، در جست‌وجو نهاختلاف NFC و NFDمقایسهٔ طول بایت نام
فقط در یک پوشه مشکل داردپیوند نمادین شکستهls -l و readlink

چهار راه اصلاح

  1. هر مسیری که متغیر دارد را در گیومهٔ دوتایی بگذارید: rm -- "$file".
  2. در حلقه‌ها به‌جای $(ls) از ستارهٔ خود پوسته استفاده کنید: for f in *; do ...; done.
  3. برای فهرست‌های بزرگ، جداکنندهٔ صفر بگذارید: find . -print0 | xargs -0.
  4. نام‌هایی که از سیستم دیگر آمده‌اند را پیش از هر کاری یکدست کنید، نه بعد از خطا.

هیچ‌کدام از این چهار راه به ابزار اضافه نیاز ندارد. تفاوتشان در این است که کدام مرحله را می‌بندند: راه اول و دوم مرحلهٔ شکستن کلمه را می‌بندند، راه سوم هر دو سر زنجیره را، و راه چهارم علت را از بین می‌برد.

منابع